Nasıl Yapılır ?, Nedir ?

Gaz Algılama İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Gaz Algılama İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Gaz ismi kaos kelimesinden gelmektedir. Gaz, rastgele ve düzensiz hareket eden, sürekli birbirleriyle ve etrafındaki her şeyle çarpışan bir molekül sürüsüdür. Gazlar, mevcut herhangi bir hacmi doldurur ve hareket ettikleri çok yüksek hız nedeniyle, serbest bırakıldıkları herhangi bir atmosfere hızla karışacaktır.

Gaz algılamaya ilk olarak 1750’lerde maden ocaklarında çalışan maden işçileri için tehlikeli gazların tespit edilmesi konusunda ihtiyaç duyuldu. Bu yıllarda gaz algılama, kanaryalar, fareler veya gaz lambaları ile tespit edilmekteydi, ta ki Teknoloji gelişip belirli bir seviyeye gelene kadar. Teknoloji gelişip gaz dedektörleri ortaya çıktıktan sonra bu yöntemlere ihtiyaç kalmadı. Bu yazımızda Gaz algılamaya giriş ve Gaz algılama konusunda sıkça sorulan bazı konulara değineceğiz.

Gaz Algılama Cihazı Neden Gereklidir ?

Sahalarda yaygın olarak meydana gelen Yanıcı, Zehirli ve Boğucu gazlar gözle görülemez ve sahada patlama koşullarının oluşması halinde saha için bir tehdit olmasının yanı sıra oldukça patlayıcıdır. Koku duyusu ile tespit edilemeyen gazlara koku veren maddeler eklenir bu sayede insan burnu ortamda gaz açığa çıktığında algılayabilmektedir, yani insan burnu gaz dedektörü görevi görür. Fakat insanın koku duyusu yeterli değildir, yeterli olmamasının sebepleri şunlardır ;

– Doğru seçimi yapılmış ve periyoduk bakımları zamanında yapılan bir gaz algılama sistemi, sızıntıları insan burnundan daha hızlı, güvenilir şekilde tespit edebilir. Bu sayede gaz algılama cihazları bir izleme ve kontrol sistemine bağlanması halinde gaz sızıntısını tespit edip, sızıntıyı önlemek için aksiyon alabilir.

– Gaz sızıntısı tahmin edilemez ve beklenmedik anlarda olur. Bu nedenle gaz algılama cihazları sürekli izleme yaparak sahanızı gece – gündüz sürekli izler.

– Gaz havadan hafif olması halinde en tepe noktalara kadar yükselir, bu noktaları insan burnu ile tespit edemezsiniz.

Gaz Algılama Sensörü Nedir ?

Gaz algılama teknolojisi gün geçtikçe gelişmekte ve ilerlemektedir. Üretilen gaz dedektörlerinin daha iyi olması için sürekli geliştirmeler yapılmakta ve bu geliştirmeler sonucunda gaz algılama sensörleri meydana çıkmıştır.
Elektrotları arasında ya da kimyasal tepkime nedeniyle ortaya çıkan enerji elektrik birimine dönüştürülüp gaz değerinin okunması sağlanır. Gaz algılamada başlıca sensör tipleri şunlardır ; elektro kimyasal gaz algılama sensörü, katalitik gaz algılama sensörü, infrared gaz algılama sensörü

Gaz Algılama Dedektörleri Nasıl Konumlandırılmalı ?

‘Kaç dedektöre ihtiyacım var?’ ve ‘onları nereye yerleştirmeliyim?’ gaz algılama sistemleri hakkında en sık sorulan sorulardan ikisi ve muhtemelen yanıtlanması en zor olan iki sorudur.

Gaz algılama dedektörlerinin montajı sahada gazın meydana gelebileceği alanlara takılmalıdır, bunlara örnek vermek gerekirse zehirli & patlayıcı gazın ortaya çıkabileceği prosese yakın konumlandırılmalı, gazların taşındığı borularda sızıntı meydana gelebilecek ek yerlerine, vanalar gibi boruya ek yapılan, sonradan eklenen parçalara yakın takılmalıdır. Gaz algılama cihazının konumlandırılmasında en kritik konu açığa çıkabilecek veya sızıntı olabilecek gazın hava ile karşılaştırıldığında moleküler ağırlığının, havadan büyük ya da küçük olmasına bağlıdır. Gazın moleküler ağırlığı havadan küçükse gaz tepe noktalara yükselir, gazın moleküler ağırlığı havadan büyükse gaz yere çöker. Buna istinaden havadan hafif bir gazın ölçümü için gaz algılama cihazı yükseklik bakımından odanın orta noktalarına ya da yere yakın yerleştirilmiş ise odanın tamamı dolmadan gazın tespit edilemeyeceği anlamına gelir.

Doğal veya cebri hava akımları nedeniyle kaçan gazın nasıl davranabileceğini düşünün. Uygunsa, dedektörleri havalandırma kanallarına monte edin.

Dedektörleri yerleştirirken, yağmur veya sel gibi doğal olayların neden olabileceği olası hasarı göz önünde bulundurun. Dış mekana monte edilen dedektörler için hava koşullarına karşı koruma tertibatının kullanılması tercih edilir.

Bir dedektörü sıcak bir iklimde ve doğrudan güneş altında konumlandırıyorsanız, bir dedektör güneşliği kullanın.

Kalibrasyon için servisin erişim kolaylığını düşünün.

Dedektörler, dedektör aşağıyı gösterecek şekilde belirlenen yere kurulmalıdır. Bu, sensörün ön tarafında toz veya su birikmemesini ve dedektöre giren gazın durmamasını sağlar.

Gaz algılama cihazı kalibrasyon sıklığı ?

Gaz algılama dedektörü sensörleri belirli zehirlenmelere maruz kalması nedeniyle performansı düşer. Bu nedenle, herhangi bir gaz algılama cihazının yalnızca kurulum sırasında kalibre edilmesi değil, aynı zamanda düzenli olarak kontrol edilmesi ve gerektiğinde yeniden kalibre edilmesi önemlidir. Sıfır ve ‘span’ seviyelerinin doğru bir şekilde ayarlanabilmesi için gaz algılama cihazının, doğru şekilde kalibre edilmiş standart bir gaz karışımı kullanılarak yapılmalıdır.

ISO 9000 Kalite Yönetim İlkesi gibi benzer Yönetim Sistemlerine tabii tutularak gaz algılama cihazlarının düzenli olarak kalibre edilmesi gerekmektedir. Gaz dedektörleri ile ilgili hükümler özel olarak bildirilmiştir ve en az yılda bir kez kalibrasyon işlemlerinin tekrarlanması istenilmektedir fakat bu süre sizin tercihinize ve sahanın koşullarına göre 3 ayda 1, 6 ayda 1 şeklinde ya da her ay yapılabilmektedir. Uluslararası izlenebilecek ve doğruluğundan emin olunan referans ölçüm gazı ile doğruluğu kesin olmayan gaz dedektörü karşılaştırma yapılarak ölçümün sonuçları raporlanır. Bu işleme kalibrasyon denir.

Gaz algılama cihazı kalibrasyonu ile ilgili daha fazla bilgi için yazımızı inceleyebilirsiniz : Kalibrasyon Nedir ?

Gaz dedektörü sensör değişimi nasıl yapılır ?

Her gaz sensörü farklı prensiplerle çalışmaktadır, elektrokimyasal sensörlerden örnek vermek gerekirse; Gaz elektrotlara ulaşır kimyasal bir reaksiyon gerçekleşir. Bu kimyasal reaksiyon, harici elektrik devresi tarafından ölçülen bir elektrik akımı üretir. Elektrokimyasal yüksek konsantrasyonda gaza maruz kalırsa, sensör içindeki kimyasal reaksiyonun durmasına, özelliğini yitirmesine neden olabilir. Bu nedenle sensörlerin normal şartlarda üreticinin belirlemiş olduğu kullanım ömürleri dikkate alınmalıdır. Gaz algılama cihazları sahanızda çok fazla gaza maruz kalıyorsa periyodik olarak değişimi tavsiye edilmektedir.

Tarihi geçmiş kalibrasyon gazı nelere yol açar ?

Gaz algılama cihazının kalibrasyonu, tarihi geçmemiş kalibrasyon tüpleri ile yapılmalıdır. Gaz dedektörü kalibrasyonu için tarihi geçmiş kalibrasyon gazının kullanılması, hatalı kalibrasyona yol açmasının yanı sıra cihazı doğru çalışıyormuş gibi gösterebilir. Tarihi geçmiş kalibrasyon tüpü ile yapılan kalibrasyon personelinizin güvenliğini riske atmaktadır.

Kalibrasyon silindirleri ile alakalı bilgi için Kalibrasyon gazı nedir ? yazımızı okuyabilirsiniz.

Temiz Hava (Fresh-Air) Kalibrasyonu Nedir ?

Portatif gaz algılama cihazlarında sık sık karşılaşılan problemlerden bir tanesi de temiz hava kalibrasyonunun temiz olmayan havada yapılmasıdır. Zehirli gazların veya yanıcı gazların bulunduğu bir alanda temiz hava kalibrasyonu yapılması, gaz dedektöründe hatalı okumalara neden olur. Tehlikeli ortamlara girmeden önce fresh-air kalibrasyonu mutlaka yapılmalıdır.

Temiz hava kalibrasyonunun nasıl yapılacağı hakkında yazımızı inceleyebilirsiniz ; X am 2500 Temiz Hava Kalibrasyonu

Doğrulama Testi ( Bump Test ) Nasıl Yapılır ?

Taşınabilen gaz algılama cihazlarının tüm fonksiyonlarının çalıştığından emin olmanın tek yolu doğrulama testidir (Bump Test) . Bump Test istasyonu Sensörlerin hedef gaza tepki verdiğini kontrol eder, alarmların doğru çalıştığını, titreşim gibi fonksiyonlarının çalıştığını ve dedektörün uygun aralıklarda alarm verdiğini teyit eder.

Gaz Dedektörü Pompa Testi Nasıl Yapılır ?

Gaz algılama cihazlarında pompa testi, pompa özelliği kullanılmadan önce pompa hava girişini kapatarak test edebilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.